บทที่ 22: เมื่อกรรมการสั่งแก้ขัดแย้งกัน (Resolving Conflicts)
หนึ่งในฝันร้ายที่สุดของนิสิตนักศึกษาปริญญาโทและเอก คือสถานการณ์ที่ “อาจารย์ ก. บอกให้ทำแบบหนึ่ง แต่อาจารย์ ข. สั่งให้ทำอีกแบบหนึ่งที่ตรงกันข้าม!”
เมื่อตกอยู่ในสถานการณ์นี้ นักศึกษามักรู้สึกหมดหนทางและกลัวว่าจะทำให้อาจารย์ท่านใดท่านหนึ่งโกรธ ในบทที่ 22 ดร. Allan Glatthorn ได้มอบ “พิธีสาร 3 ขั้นตอนในการแก้ปัญหาข้อขัดแย้ง” จากประสบการณ์คุมวิทยานิพนธ์กว่า 100 เล่ม
⚡ 1. สถานการณ์ความขัดแย้งที่พบบ่อย 3 รูปแบบ
- ความขัดแย้งเรื่องวิธีวิทยา (Methodological Dispute): กรรมการท่านหนึ่งต้องการให้ใช้ SEM แต่กรรมการอีกท่านมองว่ากลุ่มตัวอย่างน้อยเกินไป ให้ใช้ Multiple Regression พอ
- ความขัดแย้งเรื่องทฤษฎีและตัวแปร (Theoretical Turf War): กรรมการ A เชี่ยวชาญทฤษฎีหนึ่ง และต้องการให้ตัดทฤษฎีของกรรมการ B ออกไป
- ความขัดแย้งเรื่องขอบเขต (Scope Disagreement): กรรมการท่านหนึ่งบอกว่าให้ตัดเนื้อหาออกเพื่อความกระชับ แต่อีกท่านสั่งให้เขียนเพิ่มอีก 2 บท
🛡️ 2. พิธีสาร 3 ขั้นตอนของ Glatthorn (The 3-Step Protocol)
ขั้นที่ 1: จัดทำตารางเปรียบเทียบข้อคิดเห็น (The Triangulation Matrix)
ห้ามโต้เถียงอาจารย์ในห้องประชุมเด็ดขาด! ให้ทำเอกสารตารางสรุปข้อคิดเห็นอย่างเงียบๆ:
| ประเด็นข้อขัดแย้ง | ข้อเสนอแนะของอาจารย์ ก. | ข้อเสนอแนะของอาจารย์ ข. | ข้อดี-ข้อเสียของแต่ละแนวทาง |
|---|---|---|---|
| การใช้สถิติวิเคราะห์ | ต้องการให้ใช้แบบจำลองสมการโครงสร้าง (SEM) | ต้องการให้ใช้การถดถอยพหุคูณ (Multiple Regression) | SEM มีความทันสมัยแต่ต้องการตัวอย่าง $≥ 400$ Regression เหมาะกับตัวอย่าง 250 คน |
| การเก็บข้อมูลเชิงคุณภาพ | ให้สัมภาษณ์ผู้บริหาร 15 ท่าน | ไม่ต้องสัมภาษณ์ ให้แจกแบบสอบถามอย่างเดียว | สัมภาษณ์ได้ข้อมูลลึกแต่ต้องใช้เวลาเพิ่ม 2 เดือน |
ขั้นที่ 2: นำตารางไปพบอาจารย์ที่ปรึกษาหลักเพียงลำพัง (Chair as Chief Arbiter)
ถือเอกสารตารางเปรียบเทียบนี้ไปเข้าพบอาจารย์ที่ปรึกษาหลัก (The Chair) เพียงคนเดียว แล้วใช้คำพูดดังนี้:
“กราบเรียนท่านอาจารย์ครับ ในการตรวจเล่มล่าสุด มีข้อเสนอแนะ 2 แนวทางที่มีความแตกต่างกันในประเด็นนี้ครับ ผู้วิจัยได้สรุปข้อดี-ข้อเสียของทั้งสองแนวทางมาให้อาจารย์พิจารณา ผู้วิจัยขอความกรุณาปรึกษาท่านอาจารย์ว่า ในฐานะประธานที่ปรึกษา ท่านอาจารย์เห็นควรให้ยึดแนวทางใดเป็นหลักครับ?”
หน้าที่ของ Chair คือการเป็นผู้ชี้ขาด (The Ultimate Decision Maker) ปล่อยให้อาจารย์เป็นผู้ฟันธงทิศทางที่ถูกต้องทางวิชาการและเหมาะสมกับขอบเขตของหลักสูตร
ขั้นที่ 3: ส่งบันทึกฉันทามติแจ้งกรรมการทุกท่าน (The Consensus Memo)
เมื่ออาจารย์ที่ปรึกษาหลักชี้ขาดแล้ว ให้ทำเอกสารบันทึกข้อความแนบตารางส่งให้อาจารย์กรรมการทุกท่านทราบ:
“กราบเรียนท่านคณะกรรมการทุกท่าน ตามที่ได้รับข้อเสนอแนะอันทรงคุณค่าจากท่านอาจารย์ ผู้วิจัยได้นำประเด็นดังกล่าวเข้าปรึกษาร่วมกับท่านประธานที่ปรึกษา และได้ข้อสรุปในการดำเนินงานดังนี้ครับ: ผู้วิจัยจะเลือกใช้แนวทาง Multiple Regression ตามคำแนะนำของท่านอาจารย์ ข. และจะนำข้อคิดเห็นเรื่องแบบจำลอง SEM ของท่านอาจารย์ ก. ไปอภิปรายไว้ในส่วนข้อเสนอแนะสำหรับการวิจัยในอนาคตในบทที่ 5 ครับ”